Chuyển tới nội dung

NHẬT KÝ BẢO TỒN RÙA CÔN ĐẢO 03. HÀNH TRÌNH ĐẾN VỚI HÒN TRE LỚN

  • bởi
  • ĐI
NHẬT KÝ BẢO TỒN RÙA CÔN ĐẢO 03. HÀNH TRÌNH ĐẾN VỚI HÒN TRE LỚN 1

” Khi ta ở, đất là nơi ta ở

Kh ta đi, đất cũng hóa tâm hồn”

Dù đã trôi qua 01 tuần kể từ khi rời đảo, kết thúc đợt tình nguyện tại Hòn Tre lớn, trở về nhưng tâm hồn vẫn lưu luyến nơi đảo xa. Khi được phân bố làm tình nguyện bảo tồn rùa biển tại đảo Hòn Tre Lớn, mình bắt đầu tìm kiếm thông tin về hòn đảo này. Nhưng khi tìm kiếm từ khóa này trên Google và các phương tiện truyền thông, chỉ vọn vẻn vài thông tin về hòn đảo này.

Hòn Tre lớn là hòn đảo nhỏ nằm về phía Tây của đảo Côn Sơn, cách cảng Bến Đầm 5km. Hòn Tre Lớn bao gồm 2 đảo nhỏ liên kết với nhau bởi một doi cát, có diện tích tự nhiên 77 ha. Bao quanh đảo là không gian biển nằm trong phân khu phục hồi sinh thái.

Chính vì quá ít thông tin về Tre Lớn, nên mình mang sẵn sự háo hức, tò mò trước khi đặt chân đến đây. Trong buổi chiều tập huấn tại Vườn quốc gia, nghe tin dữ biển đang động, tàu đi các đảo nhỏ Tre Lớn khó có thể ra đảo. Hai chúng mình, mình với chị Vol (người được phân công về đảo cùng mình) đã hơi buồn xíu, và hồi hộp mong ngóng tin tức báo sớm nhất về tình hình thời tiết và khả năng có thể ra đảo được không, hay chuyển hướng qua Bảy Cạnh cùng nhóm lớn.

Sáng hôm sau, trời khá trong và xanh, anh Tình- quản lý TNV thông báo cho tụi mình tin vui, cano sẽ ra Tre Lớn. Chúng mình đã rất sẵn sàng cho hành trình mới, dù cả 02 chị em đều chưa chuẩn bị gì nhiều về lương thực khi sống trên đảo. Với tâm thế rất lạc quan, trên đảo có gì chúng mình sẽ ăn nấy nên là hai chị em chỉ mua 01 ít mì gói & phở thôi. :)))

  1. Hành trình ra đảo

9h sáng, 29.06.2020, tụi mình lên cano ra đảo. Hôm nay trời trong xanh, biển hơi động, vẫn còn chút dư chấn của cơn giông gió hôm qua. Các bạn TNV được phân chia về các đảo nhỏ, team Bảy Cạnh , Bãi Dương và Hòn Cau đi chung một cano. Còn chúng tôi cả thảy 4 TNV, trong đó 2 nam ra Hòn Tài, 2 nữ ra Tre Lớn, khởi hành xuất phát từ cảng tàu 914. Cano chạy lướt thiệt nhanh qua cơn sóng lớn, dù sóng đánh chòng chành, nhưng không làm chúng tôi mệt mỏi, cả bọn nói chuyện rôm rả về nơi sắp đến. Các bạn Hòn Tài cập bến trước, còn chúng tôi phải di chuyển thêm 30 phút nữa mới qua Hòn Tre. Trời bắt đầu nổi giông, sóng biển cao hơn, dữ dội hơn, sóng va thật mạnh vào 2 mạn thuyền, thỉnh thoảng làm chúng tôi chóng chánh, giật mình vì sóng lên cao thiệt cao, hôm nay sóng đánh cao 0.8m- 1.6m. Con đường ra đảo thật gian nan làm sao :)))

NHẬT KÝ BẢO TỒN RÙA CÔN ĐẢO 03. HÀNH TRÌNH ĐẾN VỚI HÒN TRE LỚN 2
Toàn cảnh trạm Hòn tre lớn – Ảnh: Lin

Do thủy triều rút nên cano không thể đưa chúng tôi vào bãi trước của đảo, mà phải đi vòng qua một đảo đá nhỏ, mà chúng tôi gọi thân thương bằng cái tên mũi Con Chuột vì quá giống. Tất nhiên trên đảo, không hề có chuột ngen. Cano cập bờ cát an toàn, anh Long và anh Kiên đón chúng tôi. Một bãi cát dài trắng, bốn bề là biển rộng, và kia trạm Hòn Tre Lớn đã hiện ra trước mặt chúng tôi sau một chặng đường khá dài.

NHẬT KÝ BẢO TỒN RÙA CÔN ĐẢO 03. HÀNH TRÌNH ĐẾN VỚI HÒN TRE LỚN 3
Cổng chào trạm Hòn Tre Lớn- Ảnh: Lin

Hòn Tre Lớn đón chúng tôi bằng một cơn mưa lớn, hai chị em chạy thiệt nhanh lên bậc thang, hai anh xách đồ phụ chúng tôi. Cơn giông kéo đến nhanh chóng, biển động dữ dội, mưa xối xả, cả bầu trời trong xanh nắng vàng thay bằng một cảnh tượng hùng vĩ, gió thổi ào ào, sóng cuộn trào từ bờ biển bên này qua bên kia. Một cảnh tưởng thay đổi quá đột ngột làm chúng tôi không khỏi ngỡ ngàng.

2. Hòn Tre Lớn có gì vui?

Đặt chân lên Tre lớn, điều ấn tượng đầu tiên là hình dạng của hòn đảo nhỏ xinh này. Chỉ có một bãi cát nhỏ xinh, nối 2 đầu là hai đảo nhỏ. Một bên là mũi con chuột nhô ra phía biển, một bên là rừng nguyên sinh rộng lớn với hệ thực vật đa dạng và vô số các loài động vật quý hiến như chim Nicobar, chim gù ghì, hang yến. Hai bên sóng biển xô bờ vào bãi cát trắng. Chắc chắn nói về vẻ hoang sơ, nét đẹp của thiên đường, Tre lớn thật sự tuyệt vời cho nhũng kẻ ưa thích sự yên tĩnh, sự hoang sơ, nguyên thủy này.

NHẬT KÝ BẢO TỒN RÙA CÔN ĐẢO 03. HÀNH TRÌNH ĐẾN VỚI HÒN TRE LỚN 4
Hồ ấp trứng & trạm ở của các anh kiểm lâm – Ảnh: Lin

Xung quanh khu vực bãi cát, có chòi canh rùa tựa lưng vào đá, mặt hướng ra biển và 01 hồ ấp trứng rùa trên cao 1-2m so với bãi cát, và được giám sát bởi camera hồng ngoại. Đường lên trạm phải đi qua một cầu thang xoắn dài, tựa như lên tiên cảnh, đi qua một chòi nhỏ đang được sửa chữa, nâng cấp để phục vụ khách du lịch. Chúng tôi men theo cầu thang đá, 01 bên đá dựng thành vách, 01 bên là hàng cây bàng xanh rì đung đưa trong gió. Trên đảo, có 01 trạm vừa làm văn phòng, vừa là chỗ ngủ nghỉ. Có 01 phòng lớn là nơi làm việc, tiếp khách, và chỗ nghỉ ngơi của chú Tài- trạm trưởng. Phòng nhỏ là nơi nghỉ ngơi của 03 anh kiểm lâm, anh Long 89, anh Kiên 86, anh Hương 92. Cả ba anh đều rất trẻ và siêu dễ thương. Anh Kiên là anh cả, chững chạc nhất, và thường đứng ra giải quyết các cuộc tranh luận., anh cũng rất nghiêm và thường nhắc nhở chúng tôi một vài quy định tiết kiệm khi sống ở trên đảo. Anh Kiên khá là mát tay khi đỡ đẻ cho rùa. Bữa nào có ca trực của anh Kiên, là rùa lên đẻ rất nhiều. Anh Long nói chuyện rất dễ thương, và nói rất nhiều, anh có kinh nghiệm trên sống trên đảo gần 10 năm rồi nên hỏi gì ở đảo, anh cũng biết, anh giống như cuốn bách khoa toàn thư về Côn đảo, có thể truy xuất dữ liệu ngay lập tức. Anh Hương là người nhỏ nhất, anh khá hiền và cực kỳ quan tâm chúng tôi. Tuy anh ít nói, nhưng lại vô cùng dịu dàng, luôn quan tâm đến hai chị em chúng tôi. Bữa đầu, chúng tôi đến trạm, chú Trạm trưởng đã xin nghỉ phép vài ngày, nên chúng tôi trực tiếp trao đổi với 03 anh. Do cùng độ tuổi ngang nhau, nên chúng tôi làm quen và nói chuyện khá dễ. Phía sau trạm có hệ thống nhà vệ sinh sạch sẽ 01 nam, 01 nữ, 01 phòng kho đựng trang thiết bị, áo phao, chân vịt, sẵn sàng phục vụ cho khách du lịch, 01 phòng bếp nhỏ ấm cúng.

Trên đảo, các anh còn nuôi thêm một đàn gà, 3 chú chó, một con tên Lùn do nó nhỏ và cả thân hình đốm đen, đốm trắng và 02 chú chó nhỏ màu trắng & nâu. Mỗi lần tôi đi đâu, 03 cậu nhóc cứ quấn chân, và rong ruổi theo chân tôi. Tụi nó dễ thương lắm, nhưng canh nhà rất giỏi luôn nè. Thấy người lạ là con Lùn sủa om nhà luôn, mỗi lần chúng tôi đi tuần tra, là nó lại ríu rít đi theo. Đêm tụi tôi nằm trên chòi canh rùa, nó ngoan ngoãn nằm kế bên ngủ ngon lành.

NHẬT KÝ BẢO TỒN RÙA CÔN ĐẢO 03. HÀNH TRÌNH ĐẾN VỚI HÒN TRE LỚN 5
Các anh kiểm lâm tại Tre Lớn & bạn TNV cùng đợt – Ảnh: Lin
NHẬT KÝ BẢO TỒN RÙA CÔN ĐẢO 03. HÀNH TRÌNH ĐẾN VỚI HÒN TRE LỚN 6
Thú cưng trên đảo – Ảnh: Lin

Phía sau trạm, là hệ thống bể chứa nước thiệt lớn chứa nước mưa. Do trên đảo không có nước ngọt, nên chúng tôi dùng nước mưa để phục vụ ăn uống và sinh hoạt. Ở đảo, không hề có sự ô nhiễm nên chắc nước mưa ở đây cũng rất sạch, mát và trong lành. Sau trạm, có bếp nhỏ đun bằng củi. Hàng ngày, chúng tôi nấu cơm và đun nước bằng bếp củi để tiết kiệm điện. Sáng nào, anh Long cũng dậy thiệt sớm để đun hai bình nước nóng cho mọi người ăn mì, pha trà. Trưa & tối, mấy anh nấu cơm bằng bếp củi, những nồi cơm dẻo, thơm ngon với lớp cháy siêu giòn. Cơm trên đảo ngon quá chừng luôn. Không biết do gạo ngon, do nước của trời hay do các anh nấu nữa :))).

NHẬT KÝ BẢO TỒN RÙA CÔN ĐẢO 03. HÀNH TRÌNH ĐẾN VỚI HÒN TRE LỚN 7
Nấu cơm, đun nước bằng bếp củi tại trạm – Ảnh: Lin

Mấy anh đón chúng tôi với một bữa cơm thật ấm cúng do anh Hương làm đầu bếp chính. Món ăn hôm nay có rau luộc, canh rau bình bát với bầu, thịt heo kho nghệ. Sau này tôi mới phát hiện ra, anh Hương siêu thích bỏ nghệ vào tất cả các món ăn anh nấu. Anh Hương nấu ăn khá ngon, nhất là làm nước chấm tỏi ớt, và ướp cá. Anh Long nấu ăn cũng siêu ngon luôn, anh Kiên lâu lâu mới nấu. Chúng tôi được các anh rất quan tâm, săn sóc, ăn uống đủ đầy và thưởng thức những món đơn giản nhưng siêu ngon. Có lẽ thế, nên hai chị em tôi luôn luôn ăn thật nhiều và luôn là hai đứa ăn cuối cùng của bàn ăn :)))

Vì thường 2- 3 ngày mới có 01 chuyến cano cập đảo, nên chúng tôi thường chỉ mua những nguyên vật liệu thiết yếu. Trên đảo, khá thiếu thốn nên các anh còn trồng thêm những vườn rau xanh mướt, nuôi thêm gà để cải thiện bữa ăn. Nào những giàn rau bình bát, rau bầu xanh tươi mọc lan thật nhiều. Ra đảo, tôi mới được biết đến loại rau siêu ngon này. Trong vườn, còn vô số các cây gia vị, nào là húng thơm, hương nhu, sả, chanh. Cả một thế giới thực vật thu nhỏ dưới bàn tay khéo léo chăm sóc của các anh. Tôi cực thích dàn khổ qua rừng leo lên tấm lưới vừa che nắng che mát cho không gian – nơi chúng tôi ngồi ăn mỗi ngày. Anh Kiên thường hái rau khổ qua để ăn kèm mì mỗi sáng, tôi cũng thử mà nó đắng quá. Bao quanh trạm là hàng bàng cổ thụ xanh rì, che mưa che nắng, tạo bóng râm mát cho trạm. Có cả hàng cây chồm hổm, quả xanh quả đỏ sai trĩu cành. Tôi hỏi anh Long, anh nói cây mọc tự nhiên nhưng trái này không ăn được. Đi ra phía sau, có cánh cổng dẫn vào rừng. Trên đảo chủ yếu là cây bàng, cây dầu, một số loại dây leo, và rừng tre lâu đời. Ở Tre Lớn, thật sự rất khó tìm ra một loài cây ăn trái, chỉ có những bụi dứa dại ven bãi cát, những chùm nho rừng leo dọc thân cây lớn. Các anh thường hái dứa dại, nho rừng mang về làm thần dược trên đảo, nào là rượu dứa, rượu nho. Tôi cũng đã thử mùi vị của rượu dứa, và thật sự nó nồng và cay hơn tui tưởng tượng.

NHẬT KÝ BẢO TỒN RÙA CÔN ĐẢO 03. HÀNH TRÌNH ĐẾN VỚI HÒN TRE LỚN 8
Hệ sinh thái thực vật đa dạng trên đảo – Ảnh: Lin

Ở đảo, nguồn điện sử dụng từ năng lượng mặt trời. Nên những ngày trời nắng, thì chúng tôi tranh thủ sạc pin điện thoại, còn những hôm trời mưa, không có điện, chúng tôi dùng đèn pin để thắp sáng. Ở trên đảo, ngày nào cũng có giờ Trái Đất 😀 😀 :D. Chúng tôi tranh thủ ăn tối thiệt sớm, từ 5,6 giờ , sau đó sẽ tắt đèn để chuẩn bị cho công tác đêm. Một phần lí do tiết kiệm năng lượng điện, một phần lí do là vì tắt đèn để rùa lên bờ đẻ. Vì rùa rất ngại ánh sáng, nên cả đảo khi về đêm sẽ chìm trong bóng tối, hạn chế ánh sáng tạo điều kiện thuận lợi cho rùa mẹ lên bờ.

NHẬT KÝ BẢO TỒN RÙA CÔN ĐẢO 03. HÀNH TRÌNH ĐẾN VỚI HÒN TRE LỚN 9
Hệ thống năng lượng mặt trời tại Hòn tre lớn – Ảnh: Lin

Lịch trình của chúng tôi mỗi ngày ở đảo gồm rất nhiều các hoạt động thú vị. Buổi sáng chúng tôi kiểm tra và thả rùa con về biển, dọn dẹp rác xung quanh bãi biển, dọn dẹp khu nhà ở. Buổi chiều là các hoạt động tự do, chúng tôi có thể đi tắm biển, leo núi, hoặc thỏa thích sáng tạo các hoạt động khác như trang trí cảnh quan, khuôn viên đảo. Buổi tối chúng tôi theo lịch con nước để trực rùa cùng các anh, thòi gian trực khá thất thường theo con nước, có thể kéo dài từ giữa đêm đến tận sáng. Mỗi ngày ở đảo trôi qua thật chậm, thật yên bình, nhưng không hề nhàm chán, mà có muôn vàn điều thú vị cần khám phá.

Mỗi ngày ở đảo là một ngày bình yên. Khi ánh bình minh le lói phía đông, lấp lánh ánh hồng trên mặt biển sớm, tôi thức giấc trong tiếng sóng vỗ rì rào. Mặt trời trên biển lên thật cao và thật rực rỡ. Chúng tôi cùng khởi động buổi sáng với tiết mục ăn sáng với mì ăn liền, phở gói, uống trà cùng các anh. Có hôm gặp trời mưa vào buổi sớm, nghe tiếng mưa rả rích, ngắm nhìn về phía xa, mây mù giăng lối, dường như chúng tôi đang ở rất xa, và biệt lập với mọi thứ. Tre lớn thực sự yên bình và nơi lý tưởng để mình lắng đọng, rũ bỏ áp lực hàng ngày để sống trọn vẹn cùng những người bạn, người anh em, đồng chí đang ở cùng mình.

Chúng tôi khám phá từng ngóc ngách tại hòn đảo nhỏ bé này. Đó là những sáng sớm nằm thong dong tại chòi canh rùa ngắm nhìn làn nước xanh ngắt dưới chân mình, là những buổi chiều đuổi bắt theo ánh hoàng hôn. Khi nước triều xuống, chúng tôi có thể đi dạo trên biển, ra xa hàng trăm mét để ngắm nhìn những rặng san hô trắng xinh đang lộ diện. Tre lớn có thảm san hô được coi là đẹp nhất trong các hòn đảo ở Côn Đảo. Tôi thật sự ngỡ ngàng trước sự mênh mông của rặng san hô trước mắt mình. Dù 1 góc nhỏ san hô đã khô héo và chết, nhưng san hô ở đây vẫn trải dài tít tắp. Mấy anh bảo san hô gặp nước sạch thì có thể mọc lan rất nhanh. Quả thực, nước biển ở đây dù ngày mưa hay ngày nắng lúc nào cũng trong xanh. Có những ngày nắng, tôi ngồi ngắm cả một vùng biển xanh ngắt từ phía trạm. Có những ngày mưa, sóng gió thổi tới tấp, những đợt sóng xanh cứ thế xô đẩy nhau, cuộn trào và dâng lên giữa biển. Một chiếc đò nhỏ nhoi, thả neo, giữa muôn trùng sóng xô. Thiên nhiên thật kì vĩ và con người chúng tôi nhỏ bé biết bao nhiêu.

NHẬT KÝ BẢO TỒN RÙA CÔN ĐẢO 03. HÀNH TRÌNH ĐẾN VỚI HÒN TRE LỚN 10
Hòn Tre Lớn tại các thời điểm khác nhau trong ngày – Ảnh: Lin

Ở hòn tre, tụi tôi được lặn ngắm san hô, chứng kiến hệ sinh thái biển khá đa dạng, nào là cua đỏ, cua xanh, trai tai tượng, ốc sên biển, và cả những con hải sâm nằm phơi mình trong làn nước cạn mỗi khi triều xuống. Tất nhiên, hệ sinh thái này nằm trong khu bảo tồn, nên bị cấm đánh bắt và đều nằm trong danh sách cần được bảo tồn. Chính vì được các anh kiểm lâm bảo vệ, chúng tôi mới có cơ hội được ngắm nhìn những đàn cá bơi lội, nghe tiếng thở rì rào của biển và ngắm nhìn sự sống đang nảy nở hàng ngày ở nơi đây.

NHẬT KÝ BẢO TỒN RÙA CÔN ĐẢO 03. HÀNH TRÌNH ĐẾN VỚI HÒN TRE LỚN 11
Hệ sinh thái biển tại Hòn Tre Lớn- Ảnh: Lin

Ở Tre Lớn, bạn nên thử một lần chinh phục mũi Con chuột, leo đá, đi rừng, tự tìm lối đi lên tới hòn đá vị trí cao nhất tại tai con chuột. Đó thực sự là một thử thách tuy mạo hiểm, nhưng đáng giá và đáng nhớ. Tụi tôi ngồi trên vị trí cao nhất ấy, ngắm nhìn cả một vùng trời biển rộng mênh mang. Mặt trời rực rỡ, gió biển thổi mát lạnh, chim nhạn bay rợp trời. Từ vị trí này, chúng tôi có thể nhìn rõ về phía Tre nhỏ, cách đó không xa. Cảm giác ngồi trên một nơi thật cao, nhìn xa xăm về phía đường chân trời, văng vẳng tiếng sóng cuộn trào dưới chân mình, tiếng chim nhạn gọi đàn giữa không trung. Tất thảy mọi mệt nhọc xua tan theo mây gió của trời.

NHẬT KÝ BẢO TỒN RÙA CÔN ĐẢO 03. HÀNH TRÌNH ĐẾN VỚI HÒN TRE LỚN 12
Hướng nhìn từ Trạm về phía Mũi Con chuột- Ảnh: Lin

Khi mặt trời khuất bóng, cả hòn đảo chìm trong bóng tối, các loài vật bắt đầu sự sống ban đêm. Thường thì sẽ có một vài chú tắc kè hoa sẽ đến thăm chúng tôi, hoặc một vài chú dơi bay vòng vòng, ngoài ra đặc sản trên đảo là muỗi, muỗi nhiều khủng khiếp. Chúng tôi thủ sẵn rất nhiều tinh dầu sả chanh, thuốc côn trùng các loại để xịt, nhiều khi cả người như được ướp xả. Ở các đảo khác như Bảy Cạnh, Bãi Dương còn có thêm đặc sản bù mắc, nghe các anh kể, bù mắc mà cắn là ngứa gãi thôi rồi, mấy bạn đi Bảy cạnh về là đứa nào đứa nấy người như nổi ghẻ, đốm đỏ tùm lum, rồi chuyển sang đốm đen, có khi mất cả năm trời mới hết dấu vết bù mắc cắn. :))) Hên là Tre Lớn không có bù mắc, mà chỉ có muỗi thôi nè.

Đêm đi canh rùa, chúng tôi phải chuẩn bị theo đèn pin, chai nước, áo khoác chống gió của IUCN và cả đồ ăn vặt đem theo. Vì thường theo con nước, ca trực của chúng tôi nhiều khi toàn vào nửa đêm, kéo dài tới sáng. Vừa phải tuần tra, vừa tốn sức lấy trứng, đào hố, lấp trứng, khiến chúng tôi mau khát & mau đói. Trong lúc ngồi canh chờ rùa lên, hoặc canh mẹ rùa đào lỗ đẻ trứng, chúng tôi nằm xếp cá mòi, ngắm trăng sao, và kể cho nhau nghe đủ thứ chuyện trên đời. Mình sẽ tâm sự kĩ hơn ở bài viết nhật ký chia sẻ hàng ngày. Có hôm, chiều Anh Long luộc sẵn khoai, sẵn bắp cho mấy đứa vì sợ chúng tôi đói bụng đêm. Mấy anh em quây quần ăn bắp luộc thơm phức, cười nói vui vẻ, tan đi sự lạnh lẽo của một đêm dài.

Có cùng các anh thực hiện các công tác bảo tồn, mới thấu hiểu sự khó khắn, mệt mỏi trong công việc các anh đang gánh vác, mới trân trọng hơn sự hy sinh của các anh. Các anh, những con người dùng thanh xuân, tuổi trẻ của mình để giữ gìn, bảo tồn vùng biển đảo thân thương. Các anh không quản công việc khó nhọc, thức xuyên đêm dài, để hoàn thành nghĩa vụ cao cả. Chúng tôi thầm cảm ơn các anh rất nhiều.

NHẬT KÝ BẢO TỒN RÙA CÔN ĐẢO 03. HÀNH TRÌNH ĐẾN VỚI HÒN TRE LỚN 13
Những bức tranh mình làm từ vỏ ốc nhặt tại bãi biển – Ảnh: Lin

Mỗi con người dù nhỏ bé, dù giản dị, nhưng mỗi hành động thiết thực của chúng mình sẽ góp phần nhỏ công sức trong việc bảo tồn, giữ gìn biển đảo, giữ gìn hệ sinh thái và món quà mà mẹ thiên nhiên đang ban tặng cho chúng ta. Chúng mình, ngay lúc này đây, chỉ cần một hành động nhỏ, một thái độ đúng đắn, để cùng chung tay bảo tồn rùa biển Côn Đảo, bảo tồn đảo biển yêu thương của chúng ta nhé !

Cảm ơn ban tổ chức IUCN, cảm ơn Vườn Quốc Gia Côn Đảo, cảm ơn các anh kiểm lâm, anh Long, anh Hương, anh Kiên, cám ơn các bạn đồng hành, chị Vol – Tre Lớn, các bạn team Bảy Cạnh, Hòn Tài, Bãi Dương, Hòn Cau. Chúng ta đã có một mùa tình nguyện bảo tồn rùa thật đáng nhớ và ý nghĩa ! Chúng mình cùng tiếp sức, chung tay cho các hoạt động bảo tồn tiếp theo nữa nhé !


From Lin with love,

Nhật ký bảo tồn rùa Côn Đảo, TNV đợt 2, 28.06.2020- 08.07.2020

Hòn Tre Lớn team,

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *